Sorumluluk, kişinin bir işte/görevde üzerine düşenleri yerine getirmesi, gerçekleştirdiği davranışların sonuçlarını üstlenmesi ve diğerlerine karşı saygı göstermesi olarak tanımlanmaktadır. Sorumluluk bilinci ne zaman ve nasıl kazandırılır? Çocuklarda sorumluluk bilinci, erken çocukluk yıllarından itibaren yaş, kız/erkek ve gelişim süreçlerine uygun şekilde, evdeki görevlerini gerçekleştirmesi ve bu davranışların sonuçlarının farkında olmasının önemli olduğu bilinmektedir. Sorumluluk bilinci geliştirirken sağladığımız destekleyici ve cesaretlendirici ortam çocuğun kendi başına yapabileceklerini görmesine olanak sağlayarak özgüvenini gelişmesine yardımcı olacaktır. İki yaşından itibaren bağımsız bir şekilde hareket etmeye, özerkleşmeye başlayan çocukta sorumluluk bilinci oluşturmaya başlanabilir. Bu yaştan itibaren çocuk artık tek başına bir çok aktiviteyi yerine getirebilecek düzeye gelir. Çocuğun yapabileceği davranışları gözlemlemek, Çocuğun yaşına uygun olmayan sorumluluklar verilmemeli, beklentiler çocuğun yaş ve gelişim düzeyine uygun olmalı, Çocuğa yapabilecekleri konusunda güven duyduğunu hissettirmek, Sorumluluklar verilirken birlikte karar almak, çocuğu bu sürece dahil etmek, Görevin önemini, detaylarını anlatmak, Zorlandığında ebeveynlerinden destek alabileceğini hissettirmek. Sorumluluklarını yerine getirebilmesi için uygun ortam sağlanmalı, davranışın kazandırılmasında motive edilip cesaretlendirilmeli,
Yaşa Göre Verilebilecek Sorumluluklar Nelerdir?
- 2 – 3 Yaş
- Oyuncakları toplamak ve onları yerlerine koymak,
- Kitap ve dergileri gerekli yerlere koymak,
- Peçete, tabak ve çatal kaşıkları sofraya koymak, (istenen biçimde olmayabilir)
- Bir şeyler yedikten sonra kendi kirli tabaklarını kaldırmak,
- Sofranın toplanmasına yardımcı olmak,
- Yardımla giyinmek ve soyunmak
4 – 5 Yaş
- Oyun oynadıktan sonra oyuncaklarını veya kendine ait eşyaları yerlerine kaldırmak,
- Oyun oynarken nerede olacağını anne babasına söylemek,
- Toz alma gibi basit işlere yardımcı olmak,
- Bulaşık makinesinin doldurulmasına yardım etmek,
- Alışveriş dönüşü malzemelerin yerleştirilmesine yardımcı olmak,
- Alışveriş sırasında malzemelerin raflardan alınmasına yardımcı olmak,
- Giyeceklerini önerileri dikkate alarak seçmek ve kendi başına giyinmek,
- Kirli giyeceklerini sepete atmak,
- Ayakkabılarını bağlamayı öğrenmek,
- Kendi kendine hazırlanmak (saçını tarama)
6 – 7 Yaş
- Havaya, özel olay ve günlere göre giyeceklerini seçmek,
- Çiçekleri sulamak,
- Basit yiyecekleri (tost, yumurta, sosis vb.) bir büyüğün desteği ile pişirmek,
- Evdeki hayvanları beslemek, temizlik ve bakımlarını sağlamak,
- Alışveriş malzemelerini arabadan eve taşımak, yerlerine yerleştirmek,
- Sabahları çalar saatle kendi başına kalkmak,
- Kendi giysi alışverişinde anne babalara yardımcı olmak.